Leerprocessen bij paarden
donderdag, juli 14th, 2011
Om een paard te kunnen opleiden tot een fijn meewerkende partner is het belangrijk te begrijpen hoe hij leert. Het uitgangspunt hiervoor is het natuurlijke gedrag wat ieder paard vanaf zijn geboorte vertoont en dus niet is aangeleerd. Hieronder vallen vluchtgedrag, schrikreacties, dagbesteding en kuddegedrag.
Hoe leert een paard vanuit zijn natuurlijke gedrag dingen aan? Een mens is in staat via inzicht te leren, bij een paard werkt het anders. Paarden leren door gewenning, observeren, inprenten en klassieke en operante conditionering. Dit hebben we al eens aangekaart in een bericht in februari toen uit onderzoek naar voren kwam dat paarden via belonen met voer veel sneller leren, dan vanuit het vermijden van iets naars.
Bij gewenning leert een paard door herhaling dat iets niet gevaarlijk is, bijvoorbeeld het langskomen van verkeer. De eerste vluchtreacties verminderen wanneer het paard er regelmatig aan blootgesteld wordt en merkt dat er geen gevaar dreigt. De prikkel van de omgeving blijkt niet belangrijk en het paard reageert er na verloop van tijd niet op. In onze lessen komen we dit tegen bij ruiters die hun benen niet stil kunnen houden waardoor ze onbewust iedere stap drijven en het paard hieraan gewend raakt en niet meer goed aan het been reageert.
Gewenning is echter omkeerbaar; als het paard een nare ervaring met het verkeer ondervindt kan het weer angstig reageren, maar ook een paard dat niet meer op been reageert kan weer leren op kleine hulpen te reageren.

Bij observeren wordt het gedrag van andere kuddegenoten gekopieerd en op deze manier eigen gemaakt. Ieder veulen leert op deze manier van zijn moeder en van de andere paarden waar het mee in contact komt. In het werk gebruiken we een ervaren paard om een jong paard gerust te stellen in nieuwe situaties en zo te leren wat de bedoeling is. Op deze manier leert een paard nieuw gedrag aan.
Bij inprenting leert het paard alleen in de periode van zijn jeugd waarin hij gevoelig is voor dit leerproces. Dit duurt vanaf een half uur na de geboorte tot 2 dagen erna en alleen in deze periode leert het paard voor de rest van zijn leven. Wie zijn moeder is bijvoorbeeld, contact met mensen en soortgenoten. In deze periode kent een paard bijna geen angst voor het onbekende en staat maximaal open voor prikkels.
Bij klassiek conditioneren wordt een prikkel toegevoegd aan bepaald willekeurig gedrag wat een paard uitvoert. Door de prikkel steeds te koppelen aan het gedrag gaat het paard uiteindelijk het gedrag vertonen na het toedienen van de prikkel. Bijvoorbeeld tijdens voertijd het gerammel van de voerkar , het geluid betekent eerst niks maar het paard wordt onrustig na verloop van tijd omdat hij het koppelt aan het krijgen van voer.
Bij operante conditionering leert het paard door het maken van fouten of door successen. Het paard leert door bekrachtiging of juist door correctie. Deze vorm van leren wordt het meest gebruikt tijdens de lessen. In algemene zin bestaat bijna de hele africhting van een paard uit het leren wijken voor druk. Gedrag dat beloond wordt neemt toe en gedrag wat gecorrigeerd wordt, neemt af.
Concluderend kunnen we dus stellen dat iedere ruiter zich bewust zou moeten zijn van de prikkels die hij een paard toedient en het effect op het paard daarvan. Ruiters beïnvloeden een paard met hun gewicht, hun teugelvoering, hun zit en beenligging en het gebruik hiervan. Als een ruiter zich niet bewust is van zijn eigen invloed, treedt bij het paard gewenning op en leert het paard dus minder reactie te geven op de ruiter. En we willen allemaal een paard dat licht te rijden is, dus je verdiepen in de leerprincipes heeft zeker zin voor het paardrijden!
bron; NHK





Dat de keurmeesters het goed gezien hadden, toonde ze met verve. Hoewel ze eerst nog wat gespannen was van de entourage, liet ze in het vrijlopen zien over een geweldig bewegingspotenteel te beschikken. Veel ruimte en schwung in draf, een mooie ronde bergop gesprongen galop en eenmaal ontspannen ook een goede stap. En een Trakehner type in alles, wat een mooi paard!
Haar volle broer verscheen ook ter keuring, een veulen van dezelfde ouders; Donna Karina x EH Kasparow. Dit hengsveulen kreeg de naam Don Diablo en ook hij liet prima gangen zien die allen met een 8 werden beoordeeld. Alweer een sportpaard in de dop.

In de Materialprüfung deden 3 KAS kinderen mee; Vincent en Mannetje van 4 en Dunhja van 3. Mannetje was wat onrustiger dan vorige keer. Door het mooie weer stonden er meer paarden buiten, werd er meer gewandeld over het terrein en hoorde en zag hij dus meer dan op de druilerige sportdag. Met inrijden moesten we twee keer verplaatsen van de buitenbak naar binnen en uiteindelijk in een andere ring met publiek langs de baan. Allemaal ervaringen die hij niet gewend was.
Hij gedroeg zich goed, meer spanning maar toch gehoorzaam. Hij liet betere verruimingen in draf en galop zien. In de grote ring van 60 m kwam hij beter tot zijn recht dan in de kleinere binnenbak.






De andere Kasparow veulens waren allemaal goed bespierd, donker van kleur en zelfbewust. Eén veulen wordt een evenbeeld van zijn vader en draagt dan ook de naam Asparow.
We zijn weer heel benieuwd hoe deze nieuwe generatie gaat uitgroeien tot sportpaarden, schoonheid hebben ze in ieder geval allemaal.
Dit weekend werd de 2e onderlinge wedstrijd verreden van de Stompwijkse vereniging de Blesruiters. Ondanks de natte zaterdag werd het zondag stralend weer. Er werd weer geconcentreerd gereden. We begonnen de Bixie proeven als altijd voor de allerkleinsten die met wat hulp zo de regels van een springparcours spelenderwijs leren.
Zoë Granneman won de B proef van 10 deelnemers bij de junioren, terwijl het ook voor haar pas de 2e keer was dat ze B startte. Tevens werd zij winnaar van het Bixie springen, dit durfde ze de vorige wedstrijd nog niet!!
Anne de Lange won bij de ponys met haar Stormur de dressuur, een bijzondere prestatie als enige IJslander tussen de “gewone”ponys. Als altijd luisterde Storm heel goed naar zijn baas en zo lieten zij een regelmatige en keurig afgewerkte proef zien.
De Federatie ponys werd gewonnen door Manon van de Kraan op Urose en de paarden federatie door Ellen Martens met Samoro. Twee geroutineerde amazones die weten hoe ze een proefje optimaal moeten rijden.
Tenslotte was er nog een hele grote groep paarden niet federatie waar alweer Naomi de Groot met de eerste prijs naar huis ging.

Toen Balou 4 maanden oud was kocht Sandra Roeling dit mooie Friese veulentje. Ze groeide op en eenmaal oud genoeg werd ze natuurlijk ingereden en recreatrief gebruikt. Maar het ging toch weer kriebelen bij Sandra die op haar ponys altijd wedstrijden gereden had.
Ze verdiende 2 mooie winstpunten en ook nog een tweede plaats in een groot deelnemersveld. De 11 jarige Balou zette haar beste beentje voor, bleef mooi geconcentreerd en gehoorzaam en liet zien dat doorzetten en geduld altijd zin hebben bij paardrijden.
Man o’War , de 4 jarige Trakehner van Claire, deed mee met de Materialprüfung en ging dus voor het eerst op concours. We waren erg benieuwd; hoe zou hij reizen, hoe zou hij zich in een vreemde stal gedragen, en bleef hij net zo fijn lopen als thuis?
Afzadelen voor de beoordeling van de bouw van het paard
Daarna lekker uitstappen op het grote terrein en genieten van de buitenlucht.
Natuurlijk deden er nog meer Kasparow kinderen mee met deze wedstrijd en de drie halfbroers moesten natuurlijk even op de foto.
Met dank aan Nicolien van Beek voor de prachtige foto’s!
De Wassenaarse KNHS vereniging koningin Emma heeft verleden jaar gepeild wat de wensen van haar leden zijn middels een enquête. Hierin kwam naar voren dat er behoefte was aan clusterlessen; een 5 tal lessen springen of dressuur die aaneengesloten gegeven worden in groepen van een man of vijf.

In de tweede les zagen we al vooruitgang die de tips van de week daarvoor hadden bewerkstelligd, maar ook kwamen bij sommigen hierdoor juist problemen met het aannemen van de hulpen naar voren.
Het credo luidt; niet meerijden maar paardrijden!! En sommigen paarden hadden duidelijk moeite dat de ruiter ineens consequent en met verbinding ging rijden. Na wat gepruttel was het effect hiervan echter wel goed te zien en te voelen; de paarden kregen meer tact, meer schwung en gingen meer vanuit het achterbeen lopen.
De instructrice van de Emma, Mary Biersteker rijdt zelf op hoog niveau dressuur en heeft veel ervaring in de verschillende takken van de paardensport. Haar zoon rijdt samengesteld, ze mennen, maar van de gangen van de IJslanders had ze nog weinig kaas gegeten. Helemaal leuk dus, dat ze zelf in het zadel klom en wel eens wilde weten hoe je de gangen rijdt en ondersteunt en wat wel en niet gewenst is.
Veel successen bracht hij ons, Zowel Marcia als Livia reden de Nederlandse kampioenschappen in de M dressuur en beide dames vulden hun prijzenkast regelmatig.

Met Ilse werd weer een winstpunt bijgeschreven in de L1, maar ook het viertal waar Mexx met Ilse in liep werd 1e.
Net als verleden jaar is er weer een cross training georganiseerd voor IJslanders door de regionale vereniging Strandlengja. Helaas bleek vlak van te voren dat er van alle inschrijvingen slechts 1 combinatie standvastig was en werkelijk wilde crossen. En zo reed Mieke met haar Gandi tussen de grote paarden en volgden ze samen de training. Dat deed niets af aan de lol die Mieke en Gandi hieraan beleefden. Ze lieten zien dat ook de IJslander heel geschikt is voor een sprongetje en juist door zijn stoere mentaliteit geen moeite heeft met de hindernissen.

Zeker de ziekten van de luchtwegen zoals griep (Influenza), rhinopneumonie en droes.
Op een Amerikaans evenement waar één besmet dier bleek te zijn, waren 415 paarden aanwezig. Hiervan is van 58 paarden bewezen dat ze besmet zijn. 17 paarden die bij deze paarden op het bedrijf stonden zijn intussen ook bewezen besmet. Er zijn intussen al 11 paarden overleden. 244 paardenbedrijven zijn in aanraking gekomen met het virus, waarvan op 61 bedrijven EHV-1 of EHM aanwezig lijkt te zijn.
Het best is om uw paard niet steeds met nieuwe paarden in aanraking te laten komen

12 Amazones deden mee en moesten goed sturen om de pionnen heen, verkleden en met paard aan de hand over een tapijt weer terug.
De ouders uit de “stofdoekenles” lieten zien hoe je parade moet rijden en de kinderen volgden hun voorbeeld.
Er was wat lekkers voor de kinderen, wat te drinken, een heuse prijsuireiking met mooie bekers en al met al een hele geslaagde middag.
De meisjes Doelman zijn jaren geleden begonnen met rijden en kregen al snel hun pony Sjoerd. Een ervaren pony met al heel wat kilometers in de benen en een heel stabiel karakter. Als beginnende amazones konden ze op Sjoerd vertrouwen. Maar niet alleen de dames groeiden, ook hun ambities werden groter. Dus werd er eerst op de vereniging geroken aan de wedstrijdsport door mee te doen aan onderlinge wedstrijdjes springen en dressuur en later ook de minicross in Stompwijk. Dit wakkerde het enthousiasme alleen maar aan en zo begon Sjoerd aan zijn zoveelste carriëre in de wedstrijd sport met Britt en Kelly. Britt stapte verleden jaar over op PadoVano en nu rijdt fanatieke Kelly Sjoerd dus nog alleen. Dressuur en springen kende hij al van vroeger maar deze dame wilde alles en zo moest Sjoerd op zijn oude dag nog leren crossen.
En met succes!!Dit weekend werden ze 3e in de cross in Vrouwenpolder. Een hele prestatie voor een 22 jarige pony!



